Skip to content

W poszukiwaniu tożsamości

Jest nas niewiele. Według statystyk, w całej Polsce około 120 tysięcy. Na temat osób transpłciowych pokutuje wiele mitów, rodzi się wokół nich sporo nieporozumień, towarzyszy im mnóstwo krzywdzących opinii. Dzięki kilku książkom, które w ostatnich latach pojawiły się na polskim rynku, można jednak zajrzeć do naszego świata i przyjrzeć się nam trochę bliżej.

Nie będę tutaj przedstawiała książek stricte naukowych, największy ładunek emocjonalny niosą bowiem historie samych osób transpłciowych, które zdecydowały się opisać swoje życie. Niewiele jest tych biografii, ale też przez to są tym cenniejsze.

Zacznijmy od „Apokalipsy płci” (1989) Kazimierza Imielińskiego i Stanisława Dulki. To zbiór wspomnień osób transpłciowych, podzielony tematycznie, uzupełniony pamiętnikami, wierszami i komentarzami seksuologów. Kolejnym tomem opowiadań i wierszy jest książka „Namaluj mi wiatr. Krosdresing w poszukiwaniu własnej tożsamości” (2007) pod redakcją Edyty Baker i Weroniki Wilk.
Ostatnia pozycja zbiorowa to wydane w 2015 roku „O płci od nowa. Własna tożsamość oczami osób transpłciowych” pod redakcją Anny Kłonkowskiej, Katarzyny Bojarskiej i Konrada Witka. Autorzy zmierzyli się tutaj z problemem postrzegania siebie przez osoby trans. W pierwszej części mamy napisany bardzo przystępnym językiem wykład z psychologii, w którym możemy przeczytać, jak nauka ta tłumaczy zjawisko transpłciowości. Druga część – przez samych autorów traktowana jako najważniejsza – stanowi zbiór autobiograficznych opowiadań, których autorki i autorzy, osoby transpłciowe, próbują opowiedzieć, jak same siebie widzą. Fajnym bonusem, dodatkowo podnoszącym wartość publikacji, są zamieszczone na końcu barwne zdjęcia zrobione przez dwie spośród autorek opowiadań.

Kinga Kosińska, zdj. archiwum autorki
Kinga Kosińska, zdj. archiwum autorki

Zanim przejdę do książek stricte autobiograficznych, chcę przedstawić jeszcze jedną wyjątkową pozycję. W „Bądź sobą. Pozbądź się presji” (2016) autor, Wujek Lucyfer, młody trans mężczyzny, dzieli się doświadczeniami z tożsamością płciową, ale przede wszystkim ze społecznymi naciskami i wynikającą z nich depresją. Autor nie lubi pisać o sobie, dlatego książka nie jest jego autobiografią. Ma raczej charakter poradnika, w którym autor podpowiada innym osobom trans, jak sobie radzić w różnych trudnych sytuacjach.
Autobiografii osób trans jest na naszym rynku pięć. Oto one: „Mam na imię Ania” (2013) Anny Grodzkiej, „Dzikie gęsi” (2015) Marianny Klapczyńskiej, „Brudny róż. Zapiski z życia, którego nie było” (2015) Kingi Kosińskiej, „Chłopiec w czerwonej sukience” (2016) Macieja Lotera, „Lukrecja w ciele Krzyśka. Odkryć i zrozumieć siebie” (2016) Lukrecji Kowalskiej. Sporo nam one mówią o radościach, smutkach, problemach ich autorów/autorek. O chwilach zwątpienia, myślach samobójczych. Pokazują nadzieje i rozczarowania. Oczekiwania, pragnienia, marzenia i ból, gdy okazuje się, że społeczeństwo nie chce zmienić swego stosunku do bohaterów/ bohaterek. To opowieści o poszukiwaniu zrozumienia, wsparcia, miłości. To historie o wielkiej samotności. To historie o tym, jak traci się wszystko i jak wszystko zyskuje się od nowa. Jak umiera jedno życie z całym otaczającym je światem i jak rodzi się zupełnie nowe życie. To intymne, często surowe, pełne emocji i chaosu opowieści.

Towarzyszymy osobom trans w szkole, domu, w gabinetach lekarskich, na oddziałach szpitalnych, w rozmowach z rodzicami, kolegami. Towarzyszymy im w ich, z trudem budowanych, związkach i patrzymy, jak się te związki rozlatują. Widzimy ich radość, gdy cieszą się z kontaktów ze swoim dzieckiem. Widzimy rozpacz, gdy bliscy się odwracają. Ale te autobiografie nie są też pozbawione humoru i optymizmu.

Chciałabym także zwrócić uwagę na kilka książek zagranicznych, dostępnych u nas. I tak, premierę filmu „Dziewczyna z portretu” poprzedziło wznowienie książki Davida Ebershoffa (wydanej w Polsce po raz pierwszy w roku 2012). Poznajemy w niej historię Grety i Lili z zupełnie innej perspektywy niż ta ukazana w filmie. Wyjątkową dla mnie książkę jest „Tango. Powrót do dzieciństwa w szpilkach” (2013) Justin Vivian Bond. Brałam udział w jej koncercie w Warszawie w 2013. Była to moja pierwsza wizyta w teatrze w kobiecym wydaniu. Kupiłam wtedy tę książkę i mam w niej osobisty autograf Bond. „Tango” opowiada o wczesnych latach Justin Vivian, o procesie odkrywania swojej kobiecości. Autorka jest bardzo otwarta. Nie ma dla niej tematów tabu. Potwierdziła to także udziałem w głośnym i kontrowersyjnym filmie z 2006 roku, „Shortbus” w reżyserii Johna Camerona Mitchella.

I na koniec najnowsza na naszym rynku książka, „Zostać Nicole. Metamorfoza amerykańskiej rodziny” (2016), której autorka, Amy Ellis Nut opowiada o przemianie transpłciowej kobiety i wpływie tej przemiany na przeciętną amerykańską rodzinę.
Bohaterka książki, Nicole Maines, w wywiadzie, który ukazał się w listopadowym wydaniu internetowego magazynu „Przestrzeń”, w celnych słowach mówi o tym, czego my, osoby transpłciowe, potrzebujemy: Powiedziałabym, że osoby transpłciowe powinny być akceptowane takimi, jakimi są, a ich tożsamość płciowa ma takie samo znaczenie, jak tożsamość osób cispłciowych. Świat musi przestać zaprzeczać temu, kim naprawdę jesteśmy, przestać ukazywać nas jako gwałtownych złoczyńców, którzy chcą skrzywdzić waszych bliskich. Musi przestać rozprzestrzeniać plotkę, że jesteśmy transpłciowi tylko po to, aby dostać się do łazienek odmiennej płci, co zaspokoi naszą perwersję. To jest naprawdę przygnębiające. (…) Kiedy byłam w piątej klasie, dorośli widzieli we mnie zagrożenie dla moich rówieśników. Bolesne i smutne jest to, że ludzie wciąż tak uważają. (…) Nie chcemy przecież nikogo krzywdzić, dlatego ludzie powinni przestać ranić też nas.

 

Lukrecja Kowalska – trans kobieta w trakcie prawnej i medycznej korekty płci. Współprowadzi grupę wsparcia dla osób trans w Poznaniu. Wydała autobiografię „Lukrecja w ciele Krzyśka”. Aktywistka działająca w Fundacji Trans-Fuzja.

 

Zdj. fragment okładki książki “Chłopiec w czerwonej sukience” (mat. Wydawnictwo Videograf)

Dodaj komentarz jako pierwszy

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *